اوردر بوک چیست؟ آموزش خواندن دفتر سفارشات در نینجا تریدر

اوردر بوک (Order Book) یا دفتر سفارشات فهرستِ زندهٔ سفارش‌های لیمیتی است که در هر قیمت منتظرِ معامله‌اند: چند قرارداد برای خرید زیرِ قیمتِ فعلی صف کشیده‌اند و چند قرارداد برای فروش بالای آن. اوردر بوک نشان می‌دهد نقدینگی کجا نشسته است، و کنارِ معاملاتی که واقعاً انجام می‌شوند یکی از سه پنجرهٔ اصلیِ اوردر فلو است.

این آموزش از چهار بخشِ آموزشِ مقدماتیِ اوردر بوکِ آکادمی ساخته شده است: از ستون‌های اوردر بوک و حرکتِ قیمت تا خواندنِ آن کنارِ تایم اند سلز و فوت‌پرینت.

در هر لحظه دو گروه سفارشِ منتظر وجود دارد. خریدارانی که حاضرند در قیمتی پایین‌تر بخرند سفارش‌هایشان را در سمتِ بید (Bid) می‌گذارند و فروشندگانی که می‌خواهند بالاتر بفروشند در سمتِ اسک (Ask). بالاترین بید و پایین‌ترین اسک بهترین قیمت‌های بازارند و فاصلهٔ آن‌ها اسپرد است.

داده‌ی لول ۱ فقط همین بهترین بید و اسک و آخرین معامله را نشان می‌دهد. لول ۲ یا عمق بازار (Depth of Market) چند سطحِ بالاتر و پایین‌تر را هم نشان می‌دهد: در هر قیمت چند قرارداد منتظر است. اوردر بوک همین داده‌ی لول ۲ است.

یک نکتهٔ مهم از همین ابتدا: اوردر بوک سفارش‌های منتظر را نشان می‌دهد، نه معاملاتِ انجام‌شده را. سفارشی که در دفتر دیده می‌شود ممکن است هرگز معامله نشود. معاملاتِ انجام‌شده را تایم اند سلز و فوت‌پرینت نشان می‌دهند.

سفارش‌هایی که در اوردر بوک می‌بینید منفعل (Passive) هستند: در قیمتی مشخص نشسته‌اند و منتظر می‌مانند. مؤسسه‌های مالی، الگوریتم‌ها و بسیاری از معامله‌گرانِ حرفه‌ای معامله‌هایشان را از همین راه، با سفارشِ لیمیت در قیمت‌هایی که از پیش تعیین کرده‌اند، وارد می‌کنند. پس نقشِ سفارش‌های منفعل در بازار کمتر از سفارش‌های تهاجمی نیست.

طرفِ دیگر سفارش‌های تهاجمی (Aggressive) یا مارکت‌اند. معامله‌گری که می‌خواهد همین حالا بخرد منتظر نمی‌ماند و از فروشندگانی که روی اسک نشسته‌اند می‌خرد؛ فروشندهٔ تهاجمی هم به خریدارانی که روی بید نشسته‌اند می‌فروشد.

یک مثال

فرض کنید در بهترین اسک ۲۰ قرارداد برای فروش نشسته و خریدارانِ تهاجمی ۳۰ قرارداد می‌خواهند. ۲۰ قرارداد همان‌جا معامله می‌شود، آن سطح از اوردر بوک خالی می‌شود و ۱۰ قراردادِ باقی‌مانده در قیمتِ بعدی پر می‌شوند: قیمت یک پله بالا رفته است. این چرخه ادامه دارد و بازار به سمتی می‌رود که طرفِ تهاجمی‌اش نقدینگیِ طرفِ مقابل را زودتر تمام کند.

همه‌چیز به همین سادگی نیست. بخشِ بزرگی از سفارش‌ها را الگوریتم‌ها می‌گذارند و برمی‌دارند و سفارش‌های بزرگ معمولاً یک‌جا در دفتر نمی‌نشینند. سفارش آیسبرگ (کوه یخ) سفارشِ بزرگی است که فقط تکهٔ کوچکی از آن در اوردر بوک دیده می‌شود و هر بار که آن تکه پر شد، تکهٔ بعدی جایش می‌نشیند.

آیسبرگ را مستقیم نمی‌بینید، ردش را می‌بینید: در یک قیمت بیشتر از آن‌چه در دفتر نشان داده می‌شد معامله انجام می‌شود و آن سطح همچنان سرِ جایش می‌ماند. نشانهٔ دیگرش روی نمودار کندلی است که با وجودِ فروشِ تهاجمیِ زیاد (دلتای منفی) پایین نمی‌رود یا حتی بالا بسته می‌شود؛ یعنی خریدارانِ منفعل همهٔ آن فروش را جذب کرده‌اند.

برعکسش هم هست: سفارش‌هایی که فقط برای دیده شدن گذاشته می‌شوند و پیش از رسیدنِ قیمت حذف می‌شوند. این کار، که اسپوفینگ نام دارد، در بازارهای آتیِ آمریکا جرم است اما وجود دارد. توضیحِ بیشترش در بخشِ محدودیت‌های اوردر بوک در راهنمای اوردر فلو آمده است.

به‌جای یک ناحیهٔ پهن روی نمودار، اوردر بوک گاهی یک قیمتِ مشخص را نشان می‌دهد: قیمتی که سفارش‌های لیمیتِ آن چند برابرِ سطح‌های اطرافش است. چنین قیمتی می‌تواند مثلِ حمایت یا مقاومت عمل کند، چون برای عبور از آن باید همهٔ آن سفارش‌ها معامله شوند؛ شبیهِ صف‌های سنگینِ خرید و فروش در بورسِ تهران.

روشی که در آموزشِ اصلی آمده این است: برای برگشتِ قیمت به آن سطح صبر کنید، سفارشِ ورود را چند تیک جلوتر از سفارشِ بزرگ و حدِ ضرر را چند تیک پشتِ آن بگذارید، تا اگر آن سطح شکست، ضرر کوچک بماند.

اما این سطح‌ها همیشه نگه نمی‌دارند: سفارشِ بزرگ ممکن است حذف شود، یا طرفِ تهاجمی همه‌اش را پر کند و رد شود. برای همین سفارشِ بزرگ به‌تنهایی کافی نیست؛ باید دید وقتی قیمت به آن رسید، معاملات چه گفتند.

فارکسِ اسپات بورسِ متمرکز ندارد، پس اوردر بوکِ واحدی هم ندارد. عمقِ بازار یا اوردر بوکی که در متاتریدر می‌بینید فقط سفارش‌های همان بروکر یا نقدینگیِ پشتِ آن است، نه کلِ بازار. اوردر بوکِ واقعی و یکسان برای همه را قراردادهای آتی در بورس‌های گروهِ CME دارند؛ مثلاً قراردادِ آتیِ یورو برای یورو دلار، یا قراردادِ آتیِ طلا برای انس طلا.

روشِ آموزش‌های آکادمی همین است: اوردر بوکِ فیوچرز را در نینجا تریدر بخوانید و تصمیم را روی جفت‌ارز یا CFDِ متناظر در حسابِ خودتان اجرا کنید. فهرستِ نمادها در بخشِ اوردر فلو در فارکس آمده است و روشِ کار، از فاصلهٔ قیمتِ فیوچرز و اسپات تا رول اور، در حجم معاملات در فارکس و دیتای لول 2.

• یکی گرفتنِ سفارش و معامله: دیوارِ بزرگِ دفتر هنوز معامله نشده و ممکن است حذف شود.
• معامله روی هر سفارشِ بزرگ: سفارشِ بزرگ وسطِ ناحیه‌ای بی‌اهمیت حرفِ زیادی ندارد؛ همان سفارش در سطحِ مهمِ روز یا کنارِ POC حرفِ دیگری می‌زند.
• نگاه کردن به اوردر بوک به‌تنهایی: بدونِ تایم اند سلز یا فوت‌پرینت نمی‌دانید آن سفارش‌ها پر شدند یا رفتند.
• اعتماد به اوردر بوکِ یک بروکرِ فارکس: تصویری از یک بروکر است، نه از بازار.
• فراموش کردنِ حدِ ضرر: هیچ سطحی همیشه نگه نمی‌دارد؛ حدِ ضرر و حجمِ معامله را پیش از ورود حساب کنید (روشِ آن در تفاوت تریدر حرفه‌ای و آماتور).

اوردر بوک با اوردر فلو چه فرقی دارد؟

اوردر بوک فقط سفارش‌های منتظر را نشان می‌دهد. اوردر فلو معاملاتِ انجام‌شده را هم می‌خواند و اوردر بوک یکی از ابزارهای آن است.

اندیکاتور اوردر بوک لازم است؟

SuperDOMِ خودِ نینجا تریدر اوردر بوکِ استاندارد را دارد. اندیکاتورهای اوردر بوک همین داده را خواناتر یا کنارِ چارت نشان می‌دهند؛ نمونه‌اش اوردر بوک حرفه‌ای ICF از نسلِ اولِ اندیکاتورهای آکادمی است.

برای اوردر بوک چه داده‌ای لازم است؟

داده‌ی لحظه‌ای با عمقِ بازار (لول ۲) از بورسی که نماد در آن معامله می‌شود. داده‌ی لحظه‌ای و عمقِ بورس‌های آمریکا برای کاربرِ غیرحرفه‌ای هزینهٔ ماهانهٔ جداگانه دارد.

یادگیری را از کجا شروع کنم؟

دورهٔ رایگانِ والیوم تریدینگ اوردر بوک، تایم اند سلز و فوت‌پرینت را از پایه آموزش می‌دهد.